Uraz mięśnia biodrowo-lędźwiowego (iliopsoas) u psa – objawy, diagnostyka i rehabilitacja
Uraz mięśnia biodrowo-lędźwiowego (iliopsoas) u psa – objawy, diagnostyka i rehabilitacja Czym jest mięsień biodrowo-lędźwiowy u psa? Mięsień biodrowo-lędźwiowy (iliopsoas) to jeden z najważniejszych mięśni odpowiadających za prawidłowy ruch kończyn tylnych u psa. Tworzą go trzy współpracujące struktury mięśniowe: mięsień biodrowy, lędźwiowy większy oraz lędźwiowy mniejszy. Odpowiadają one za zginanie stawu biodrowego, stabilizację tylnej części ciała podczas ruchu oraz dynamiczne odbicie w trakcie biegu i skoku. Mięsień iliopsoas intensywnie pracuje podczas aktywności fizycznej, takich jak bieganie, skakanie, agility czy podnoszenie tylnej kończyny podczas oddawania moczu. Z tego względu jest szczególnie narażony na przeciążenia oraz urazy u aktywnych psów. Jak dochodzi do urazu mięśnia iliopsoas u psa? Uraz mięśnia biodrowo-lędźwiowego najczęściej powstaje w wyniku gwałtownego przeciążenia lub nadmiernego rozciągnięcia mięśnia. Do kontuzji może dojść po: poślizgnięciu się psa, upadku, nagłym skręcie ciała, intensywnym wysiłku fizycznym, skoku lub gwałtownym starcie do biegu. Najbardziej narażone są psy sportowe i bardzo aktywne zwierzęta, jednak problem może wystąpić u psa każdej rasy i w każdym wieku. Objawy urazu mięśnia biodrowo-lędźwiowego u psa Objawy urazu mięśnia iliopsoas mogą mieć różne nasilenie – od lekkiego dyskomfortu po wyraźną kulawiznę. Najczęściej obserwuje się: kulawiznę kończyny miednicznej, trudności przy wstawaniu, niechęć do biegania i skakania, problemy z wchodzeniem po schodach, sztywność po odpoczynku, ból podczas rozciągania kończyny, charakterystyczny chód z rotacją kończyny na zewnątrz, wygięcie grzbietu podczas ruchu. U wielu psów objawy nasilają się po aktywności fizycznej. Niektóre zwierzęta przestają również podnosić nogę podczas oddawania moczu, ponieważ ruch ten powoduje ból w okolicy biodra i lędźwi. Diagnostyka urazu mięśnia iliopsoas Rozpoznanie urazu mięśnia biodrowo-lędźwiowego opiera się na dokładnym wywiadzie oraz badaniu ortopedycznym wykonanym przez lekarza weterynarii. Podczas wizyty oceniany jest zakres ruchu stawu biodrowego, reakcja bólowa oraz wykonywane są specjalistyczne testy rozciągające mięsień iliopsoas. W diagnostyce pomocne mogą być również badania obrazowe, takie jak: USG mięśni i tkanek miękkich, RTG stawów biodrowych, rezonans magnetyczny (MRI), tomografia komputerowa, artroskopia USG oraz rezonans magnetyczny najlepiej pozwalają ocenić uszkodzenie samego mięśnia. Diagnostyka różnicowa – co może przypominać uraz iliopsoas? Objawy urazu mięśnia biodrowo-lędźwiowego mogą przypominać inne schorzenia ortopedyczne oraz neurologiczne. Dlatego konieczne jest wykluczenie takich problemów jak: dysplazja stawów biodrowych, choroba zwyrodnieniowa biodra, zerwanie więzadła krzyżowego przedniego, uszkodzenie łąkotki, urazy innych mięśni kończyny miednicznej, zespół lędźwiowo-krzyżowy, choroba krążka międzykręgowego, choroby stawu krzyżowo-biodrowego, procesy zapalne i nowotworowe tkanek miękkich. Prawidłowa diagnostyka ma kluczowe znaczenie dla wdrożenia skutecznego leczenia i uniknięcia nawrotów problemu. Leczenie urazu mięśnia biodrowo-lędźwiowego u psa Leczenie zależy od stopnia uszkodzenia mięśnia oraz czasu trwania objawów. Podstawą terapii jest ograniczenie aktywności fizycznej oraz odpowiednio dobrane leczenie przeciwbólowe i przeciwzapalne. Bardzo ważną rolę odgrywa rehabilitacja weterynaryjna, która może obejmować: ćwiczenia stabilizacyjne, terapię manualną, rozciąganie mięśni, laseroterapię, hydroterapię, masaż, ćwiczenia poprawiające zakres ruchu. W przewlekłych lub nawracających przypadkach można rozważyć nowoczesne terapie regeneracyjne, takie jak osocze bogatopłytkowe (PRP). Najczęściej zadawane pytania Czy uraz mięśnia iliopsoas może zagoić się sam? Niewielkie przeciążenia mogą ulec samoistnemu wygojeniu, jednak brak odpowiedniego leczenia zwiększa ryzyko nawrotów oraz przewlekłego bólu. Czy pies z urazem może chodzić na spacery? Tak, jednak spacery powinny być krótkie i dostosowane do zaleceń lekarza weterynarii lub rehabilitanta. Czy RTG wykryje uszkodzenie mięśnia? RTG pomaga wykluczyć inne schorzenia ortopedyczne, ale sam mięsień biodrowo-lędźwiowy najlepiej oceniać za pomocą USG lub rezonansu magnetycznego. Czy problem może wracać? Tak. Zbyt szybki powrót do pełnej aktywności fizycznej zwiększa ryzyko ponownego urazu mięśnia iliopsoas u psa. Podsumowanie Uraz mięśnia biodrowo-lędźwiowego u psa to częsta przyczyna kulawizny i bólu kończyny tylnej, szczególnie u aktywnych zwierząt. Wczesna diagnostyka, odpowiednie leczenie oraz profesjonalna rehabilitacja weterynaryjna znacząco zwiększają szansę na pełny powrót psa do sprawności i zmniejszają ryzyko nawrotów kontuzji.
NAPAD PADACZKOWY U PSA I KOTA Kompendium dla właściciela
Co to jest napad padaczkowy? Napad padaczkowy to nagłe, przemijające zaburzenie funkcjonowania mózgu spowodowane nieprawidłową, nadmierną i synchroniczną aktywnością neuronów. W praktyce oznacza to chwilową „burzę elektryczną” w mózgu, która prowadzi do pojawienia się objawów neurologicznych. Co może obejmować atak padaczkowy u psa i kota: zaburzenia świadomości, drgawki, sztywność mięśni, mimowolne ruchy, zaburzenia zachowania, objawy autonomiczne (np. ślinienie, oddanie moczu). Jaki charakter może mieć atak padaczkowy: ogniskowy — obejmujący tylko część mózgu, uogólniony — obejmujący obie półkule mózgu. 1. Czy mój pies ma napad padaczkowy? Napad padaczkowy może wyglądać bardzo różnie — od krótkiego „zawieszenia się” po silne drgawki całego ciała. Co obserwują właściciele podczas ataku padaczkowego psa lub kota: utratę kontaktu z otoczeniem, drgawki lub sztywność ciała, „pływanie” łapami, ślinienie się, mimowolne oddanie moczu lub kału, dezorientację po napadzie. Nie każdy epizod drgawek oznacza padaczkę — podobne objawy mogą wystąpić np. przy omdleniu, zatruciu czy problemach metabolicznych. 2. Jakie są następstwa napadu padaczkowego? Po napadzie pies lub kot może: być zdezorientowany, chodzić bez celu, być bardzo głodny lub spragniony, mieć problemy z utrzymaniem równowagi, być pobudzony albo bardzo senny. Przy długich lub częstych napadach może dojść do: przegrzania organizmu, wyczerpania, urazów, stanu zagrożenia życia. 3. Jak zachować się podczas napadu? Zachowaj spokój Usuń niebezpieczne przedmioty z otoczenia Podłóż coś miękkiego pod głowę Przygaś światło i ogranicz hałas NIE wkładaj rąk do pyska NIE przytrzymuj zwierzęcia na siłę Mierz czas napadu Podaj wlewkę doodbytniczą (jeśli zalecona) ➜ lek: diazepam / midazolam (stosować przy KAŻDYM napadzie zgodnie z zaleceniami lekarza) Po napadzie: Zapewnij ciszę i spokój Pozwól zwierzęciu odpocząć Umożliw schłodzenie: chłodne miejsce wiatrak mata chłodząca Wsparcie energetyczne (jeśli przytomne i połyka): miód na dziąsła woda z cukrem lub elektrolity 4. Neurobiologia i patofizjologia napadu padaczkowego Napad padaczkowy to nagłe, nieprawidłowe i nadmierne wyładowanie elektryczne neuronów w mózgu. W prawidłowym mózgu istnieje równowaga między pobudzeniem i hamowaniem neuronów. W czasie napadu równowaga ta zostaje zaburzona. Kluczowe znaczenie mają: glutaminian — neuroprzekaźnik pobudzający, GABA — neuroprzekaźnik hamujący. W napadzie dochodzi do: nadmiernej aktywacji neuronów, osłabienia mechanizmów hamujących, patologicznej synchronizacji wyładowań. Może to prowadzić do: drgawek, zaburzeń świadomości, objawów ruchowych i autonomicznych. Przyczyny napadów mogą być: strukturalne (guz, uraz, zapalenie), metaboliczne (hipoglikemia, toksyny), idiopatyczne/genetyczne. Długotrwałe napady mogą prowadzić do: hipertermii, kwasicy metabolicznej, uszkodzenia neuronów, obrzęku mózgu. Pobierz checklistę postępowania: pobierz
Guz mózgu i rdzenia kręgowego u psów i kotów
MATERIAŁY INFORMACYJNE DLA OPIEKUNÓW Dlaczego warto operować guzy głowy? Oponiaki, glejaki, guzy przerzutowe, adenokarcinomy, guz z komórek histiocytarnych. Wstęp – czym jest guz mózgu i dlaczego jest tak poważny? Guz mózgu to nieprawidłowy rozrost komórek w obrębie mózgu lub struktur przylegających. Może mieć charakter pierwotny (powstający w mózgu) lub wtórny (przerzutowy). Mózg odpowiada za zachowanie, świadomość, ruch i funkcje życiowe( oddychanie, kontrola temperatury, łaknienie, pragnienie, oddawanie kału i moczu). Mózg znajduje się w zamkniętej przestrzeni czaszki, której jest miejsce na tkankę nerwową, płyn mózgowo-rdzeniowy oraz krew. Jeśli pojawia się dodatkowy „lokator” w tym „mieszkaniu” wzrasta ciśnienie wewnątrzczaszkowe, prowadząc do objawów neurologicznych, a nawet nagłej śmierci. Oznacza to, że nawet niewielki guz może powodować poważne objawy neurologiczne. Jaki jest najczęstszy objaw guza mózgu? Najczęstszym guza mózgu objawem guz mózgu u psów są napady padaczkowe. Co jeszcze powinno mnie zaniepokoić jeśli podejrzewam guza mózgu u mojego psa lub kota? Dodatkowo obserwuje się Zmiany zachowania, napieranie głową na przeszkody, stawanie w kątach, dezorientacja, zaburzenia widzenia. Zwierzęta potykają się, mogą mieć zaburzenia równowagi i oddychania. Może pojawiać się oczopląs. Objawy w zależności od lokalizacji guza 1. Przodomózgowie (Funkcje: zachowanie, świadomość, widzenie) Objawy: zmiany zachowania (apatia, agresja), utrata wyuczonych reakcji, napieranie głową, krążenie, zaburzenia widzenia, napady padaczkowe (najczęstszy objaw). 2. Pień mózgu (Funkcje: oddychanie, praca serca, nerwy czaszkowe). Objawy: zaburzenia równowagi, osłabienie, trudności w połykaniu, zmiana głosu, porażenie, śpiączka. 3. Układ przedsionkowy (Funkcja: błędnik, równowaga) Objawy: przechylenie głowy, chwiejny chód, oczopląs, wymioty, przewracanie się. 4. Móżdżek (Funkcje: koordynacja ruchu) Objawy: niezborność, „wysoki krok” (hipermetria), Zamiarowe drżenie głowy (np. przy schylaniu do miski) szeroka postawa. 5. Rdzeń kręgowy (Funkcje:chód) Objawy: niezornosc, plegia, pareza Jak zdiagnozować guza mózgu i rdzenia? Najważniejszym jest wykonanie badania neurologicznego, które określi w którym miejscu układu nerwowego może być zmiana zlokalizowana. Trafna neurolokalizacja jest niezbędna do wykonania badania obrazowego MRI(rezonansu magnetycznego). Zawsze należy wykonać badanie krwi, moczu, echo serca aby sprawdzić ogólny stan zdrowia, oraz wykluczyć choroby, które uniemożliwiłyby znieczulenie. Badanie USG, RTG, tomografia jamy brzusznej i klatki piersiowej mogą być pomocne aby wykluczyć zmiany nowotworowe przerzutowe. Czy guza mózgu lub rdzenia można zdiagnozować przy wykorzystaniu CT czyli tomografii komputerowej? Nie wszystkie guzy będą widoczne w badaniu tomograficznym, gdyż pokazuje ono lepiej tkanki kostne niż tkanki miękkie. Jednakże jeśli zmiana będzie rozległa, ułożona pozaosiowo tomograf może być wystarczający do uzyskania diagnozy. Tomograf jest tez lepszy u pacjentów, których stan zdrowia pozwała na krótkie znieczulenie. Leczenie Leczenie guzów mózgu u zwierząt opiera się na kilku metodach, które często stosuje się łącznie. Wybór terapii zależy od rodzaju guza, jego lokalizacji, stopnia zaawansowania oraz stanu ogólnego pacjenta. Dostępne metody leczenia: leczenie chirurgiczne (kraniotomia), radioterapia, chemioterapia, leczenie objawowe (paliatywne). Największe szanse na wydłużenie życia i poprawę jego jakości daje leczenie przyczynowe, czyli chirurgiczne usunięcie guza wraz z radioterapią. Kraniotomia – operacyjne leczenie guzów mózgu Na czym polega zabieg? Kraniotomia to specjalistyczny zabieg neurochirurgiczny polegający na: otwarciu jamy czaszki (usunięciu fragmentu kości), uzyskaniu dostępu do mózgu, zlokalizowaniu i usunięciu guza (całkowicie lub częściowo), zamknięciu struktur i odtworzeniu ciągłości czaszki. Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu ogólnym i wymaga: precyzyjnego planowania na podstawie MRI, doświadczenia neurochirurgicznego, odpowiedniego zaplecza anestezjologicznego. ➡️ Najlepsze wyniki uzyskuje się w przypadku guzów dobrze odgraniczonych, takich jak oponiaki. Czy zawsze można usunąć guz? Nie każdy guz kwalifikuje się do operacji. Ograniczenia: głęboka lokalizacja (np. pień mózgu), charakter naciekający (np. glejaki), ryzyko uszkodzenia struktur odpowiedzialnych za funkcje życiowe. W takich przypadkach stosuje się inne metody, np. radioterapię. Możliwe powikłania po operacji mózgu Kraniotomia jest zabiegiem zaawansowanym i wiąże się z ryzykiem powikłań, takich jak: Powikłania neurologiczne: nasilenie objawów neurologicznych, zaburzenia świadomości, napady padaczkowe, niedowłady lub porażenia, zaburzenia widzenia. Powikłania ogólne: krwawienie, obrzęk mózgu, infekcja, problemy z gojeniem rany. Powikłania zagrażające życiu: zaburzenia oddychania (szczególnie przy zmianach w pniu mózgu), śpiączka, zgon. ➡️ Ryzyko powikłań zależy od lokalizacji guza i stanu pacjenta przed operacją. Rekonwalescencja po kraniotomii Proces powrotu do zdrowia po operacji mózgu jest indywidualny i może trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy. Pierwsze dni po operacji: hospitalizacja i intensywne monitorowanie, kontrola bólu, leczenie przeciwobrzękowe (sterydy), leki przeciwpadaczkowe. Okres po wypisie: ograniczenie aktywności, spokojne środowisko, regularne kontrole neurologiczne, stopniowy powrót do normalnego funkcjonowania. Rokowanie Zależne od typu guza: oponiaki – lepsze rokowanie, glejaki – ostrożne, przerzuty – złe. Typ guza Lokalizacja Objawy Charakter Rokowanie Przeżywalność Oponiak powierzchnia mózgu napady, zmiany zachowania łagodny dobre miesiące–lata Glejak tkanka mózgu napady, deficyty neurologiczne złośliwy ostrożne 2–6 miesięcy Przerzuty różne lokalizacje szybka progresja złośliwy bardzo złe tygodnie–miesiące Piśmiennictwo Carrera-Justiz S., 2025; José-López R., 2021; Miller AD., 2019; Merickel JL., 2021; Guy B., 2024; Geiger R., 2025.
CCDS – Zespół utraty funkcji poznawczych
Czym jest CCDS u psa seniora? Pacjent geriatryczny, czyli stary pies, może z czasem wykazywać zmiany zachowania związane ze starzeniem się mózgu. Jedną z chorób jest zespół utraty funkcji poznawczych (Canine Cognitive Dysfunction Syndrome – CCDS). Choroba powoduje zaburzenia pamięci, dezorientację, zmiany aktywności oraz zaburzenia snu. Objawy CCDS u pacjenta geriatrycznego Dezorientacja – stary pies gubi się w znanym otoczeniu. Zmiany relacji społecznych – słabsza reakcja na opiekuna. Zaburzenia snu – niepokój nocny, chodzenie po domu. Załatwianie się w domu mimo wcześniejszego utrzymania czystości. Zmiany aktywności – spadek aktywności lub bezcelowe chodzenie. Lęk i niepokój – zwiększona reaktywność na bodźce. Z czym można pomylić CCDS – diagnostyka różnicowa u starego psa Grupa chorób Przykłady Objawy podobne do CCDS Choroby bólowe osteoartroza, choroby kręgosłupa zmniejszona aktywność, drażliwość Choroby neurologiczne guzy mózgu, udar mózgu, zapalenie mózgu dezorientacja, zmiany zachowania Choroby narządów zmysłów zaćma, choroby siatkówki, utrata słuchu dezorientacja Choroby metaboliczne choroby wątroby, choroby nerek letarg, dezorientacja Choroby endokrynologiczne zespół Cushinga, niedoczynność tarczycy, cukrzyca zmiany aktywności Choroby układu moczowego infekcje dróg moczowych, nietrzymanie moczu oddawanie moczu w domu Choroby układu krążenia nadciśnienie tętnicze dezorientacja, zaburzenia widzenia Diagnostyka pacjenta geriatrycznego – krok po kroku Wywiad dotyczący zmian zachowania. Badanie kliniczne starego psa. Ocena bólu i chorób zwyrodnieniowych (np. osteoartroza). Badanie neurologiczne. Morfologia i biochemia krwi. Badanie moczu. Pomiar ciśnienia tętniczego. W razie potrzeby rezonans magnetyczny mózgu (MRI). Najczęściej zadawane pytania opiekunów 1. Czy demencja u psa jest uleczalna? – CCDS jest chorobą postępującą, nieuleczalną, ale można poprawić komfort życia psa stosując leki przeciwbólowe, poprawiające funkcję układu nerwowego, suplementy diety, dietę, modyfikacje środowiskowe 2. Czy każdy stary pies ma demencję? – Nie, wiele chorób może powodować podobne objawy. Warto wykluczyć choroby endokrynologiczne(nadczynność kory nadnerczy, cukrzyca, osteoarthritis, nadciśnienie tętnicze) 3. Kiedy zgłosić się do lekarza weterynarii? – Gdy zauważysz dezorientację, wpadanie na przeszkody, stawanie w kątach zmiany zachowania takie jak agresja, chimeryczność, lub zaburzenia cyklu dobowego, snu. 4. Jak pomóc mojemu psu jeśli nie może spać w nocy? – Najczęstsza przyczyną są objawy bólowe (np. bóle stawów i głowy), zastosowanie leków przeciwbólowych może poprawić komfort pacjenta. Stosowanie melotoniny może poprawić sen. Psy z objawami bólowymi ze strony układu kostno-stawowego mogą potrzebować miękkiego łózka ortopedycznego. Upewnij się ze twój pies nie ma nadciśnienia tętniczego, które może pojawiać się w nocy. 5. Z jakimi chorobami mózgu można pomylić Zespół utraty funkcji poznawczych? – Najczęściej są to nowotwory mózgu, które mogą powodować nagłe zmiany zachowania.
